Bu yönetmeliklerle sorumluluk ve yetkiler tanımlanıyor.
Bu kanun internet camiasında bugüne kadar, site engellemeler ve internet cafeler için getirdiği “onaylı filtre programı” ile tartışıldı. Ancak bunun kadar önemli diğer bir boyutu da, kullanıcılarına internet erişimi veren şirketlerin durumu.
Bu konuda nelerin tartışıldığını daha net göstermek ve benzer soruları olanlara durumu tartışmaya açmak açısından, inşaat sektöründe çalışan bir arkadaşımdan aldığımız mailin ilgili bölümünü şu şekilde verelim:
Malum 5651 sayılı kanunla kullanıcılarına internet ortamı sağlayan şirketler ikiye ayrılıyor. Birincisi internet cafe kriterine giren ticari şirketler. Kanun telekom kurumu vasıtası ile bunları sıkı bir denetime alıyor..
İkinci grup ise çok büyük bir kitle. İnternet kafe dışında çalışanlarından birden fazla kişiye internet erişimi veren tüm işletmeler ve kurumlar.
Kanuna göre iki sorumlukları var. Birincisi devletin suç saydığı sitelere karşı tedbir alacak. Nasıl alabilir tam net ve açık değil. İlla TIB onaylı içerik filtreleme yazılımı kullanacaksın demiyor ama bir içerik filtreme yazılımı kullanırsan iyi olur anlamına gelen bir ifade var.
İkinci konuda IP logları sistemlerine kayıt etme zorunluluğu. Hangi IP ne kadar süre internette kaldı daha bir sürü teknik detay loglanacakmış. Logların doğruluğu ve imza altına alınma mecburiyeti yok. Bu loglar ne kadar saklanacak kanunda yazılı değil ama 1 yıl saklanırsa iyi olur gibi laflar var. Kazara bir suç işlenir ve mahkeme kararı ile inceleme yapılırsa firmalar bu logları kolluk kuvvetlerine vermek mecburiyetindeymiş.
Bu IP loglama işi için yazılım lazım. ADSL modem yanına bir bilgisayar kurulup yazılım yüklenecek. Tabi her erişimciye de bu yazılımın yüklenmesi lazım. Aynı şekilde içerik filtreleme yazılımı da yüklenmeli.
Özellikle diz üstü kullanan ve geçici süreli şirketlere gelen arkadaşları internete eriştirirken onlara bir de yazlım yükleme işiyle uğraşılacak.Yani bu konular açık değil.
Bir çok firma, fiyatı 1000 Usd civarındaki ürünlerini "5651'le bunlar zorunlu isteniyor" deyip pazarlamaya çalışıyorlar.
Turk.internet.com’dan beklentimiz, ADSL modem veya LL ile çalışanlarına internet imkanı sağlayan işletmelerin, kanuna da istenen şartları sağlamak için minumum maliyetle hangi programları kullanacaklar? Bu işi nasıl çözeceklerini verseniz de, biz de ne yapacağımızı anlasak.
"Şirketlerin, işletmelerin 5651 kapsamındaki sorumlulukları nedir? sorusu başka şirketlerden de "okuyucu sorusu" şeklinde elimize geliyor. En çok merak edilen de, yukarıda da yer alan piyasadaki “5651’in gereklerini yerine getiren yazılım” diye pazarlanan yazılımların hangisinin doğru yazılım olduğu sorusu.
Biz konuyu, 5651 sayılı kanunun uygulanmasından sorumlu olan TİB’e ve avukatlara sorduk. TİB cevaplarını yarından itibaren vermeye başlayacağız. 6 bölüm olacak cevapların 2.bölümü yazının devamında okuyabilirsiniz.
5651 kapsamında, çeşitli farklı sektörlerden olup, 1 kişiden fazla elemanına internet kullandıran firmaların / işletmelerin sorumluluklarını incelemeye önce tariflerle başlıyoruz. 5651 sayılı kanunun uygulanmasından sorumlu olan Bilgi Teknolojileri ve İletişim (BTK) Kurumu’nun, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (TİB) sorularımıza şu şekilde cevap verdi :
5651 sayılı Kanunla ilk defa İnternet aktörleri tanımlandığını görüyoruz. Kimdir bu aktörler?
TİB : 5651 sayılı Kanunda, erişim sağlayıcı, yer sağlayıcı, içerik sağlayıcı, İnternet toplu kullanım sağlayıcı ve ticari amaçla İnternet toplu kullanım sağlayıcılar İnternet aktörleri olarak değerlendirilmektedir. Bu Kanunla İnternet aktörleri ilk kez tanımlanmış ve yükümlülükleri belirlenmiştir.
Buna göre; İnternet aktörleri erişim sağlayıcı, yer sağlayıcı, içerik sağlayıcı, İnternet toplu kullanım sağlayıcı ve ticari amaçla İnternet toplu kullanım sağlayıcılarıdır.
Bunlara kısaca değinelim. Erişim sağlayıcı; kullanıcılarına İnternet ortamına erişim olanağı sağlar. 406 sayılı Telefon ve Telgraf Kanunu ve Telekomünikasyon Hizmet ve Alt Yapılarına İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği çerçevesinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetkilendirilen işletmeler erişim sağlayıcılığı faaliyetinde bulunabilirler. TTNET A.Ş., Superonline A.Ş., Borusan Telekom ve İletişim Hizmetleri A.Ş. gibi şirketler örnek olarak verilebilir.
Yer sağlayıcılar; İnternet ortamında, hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten gerçek veya tüzel kişilerdir. Yer sağlama işini ticari olarak yapan hosting firmaları başta olmak üzere, ticari olmasa da kendi sitelerini barındıran gerçek kişiler, kamu kurumları, üniversiteler, dernekler, şirketler, vakıflar vb. kuruluşlar da yer sağlayıcılığı faaliyetinde bulunabilirler.
Erişim sağlayıcıların ve faaliyet belgesi almış yer sağlayıcıların güncel listesine http://www.tib.gov.tr/ES_YS.html sayfasından ulaşılabilir.
İçerik sağlayıcılar, İnternet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişilerdir. Günlük gazeteler, dergiler içerik sağlayıcılara örnek olarak verilebilir. Yasaya göre; içerik sağlayıcılar, İnternet ortamında kullanıma sundukları her türlü içerikten dolayı sorumludurlar. Yine ticari veya ekonomik amaçlı içerik sağlayıcılar, tanıtıcı bilgilerini kendilerine ait İnternet ortamında kullanıcıların ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak bulundurmakla yükümlüdürler. Aksi takdirde, Telekomünikasyon iletişim Başkanlığı’nca idari para cezası verilebilir.
İnternet toplu kullanım sağlayıcı, kişilere belli bir yerde ve belli bir süre İnternet ortamı kullanım olanağı sağlar. Fakat bu faaliyeti kar amacıyla değil, sosyal ya da bir yan hizmet olarak yerine getirir. Kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, şirketler, oteller gibi çalışanlarına ve müşterilerine İnternet erişim olanağı sunan yerler İnternet toplu kullanım sağlayıcıdır.
Son olarak, Ticari amaçla İnternet toplu kullanım sağlayıcılar, İnternet salonu ve benzeri umuma açık yerlerde belirli bir ücret karşılığı İnternet toplu kullanım sağlayıcılığı hizmeti veren veya bununla beraber bilgisayarlarda bilgi ve beceri artırıcı veya zekâ geliştirici nitelikteki oyunların oynatılmasına imkân sağlayan gerçek ve tüzel kişilerdir. Başta halk arasında “İnternet kafe” olarak bilinen yerler olmak üzere benzeri yerler ticari amaçla İnternet toplu kullanım sağlayıcıdır.
Turk.internet.com : Mevzuatta erişim ve yer sağlayıcıların faaliyet belgesi alması gerektiği belirtilmiş. Faaliyet belgesi nedir ve kimlerin alması gerekmektedir?
Yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcı kapsamına, şirketler, İnternet cafeler, diğer cafe ve restorantlar, üniversiteler, oteller, kütüphaneler, ne şekilde giriyor? Bunlardan hangileri faaliyet belgesi almak zorundadır.
TİB : Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde erişim sağlayıcı olmak isteyen sermaye şirketleri ile yer sağlayıcı olarak faaliyet göstermek isteyen gerçek veya tüzel kişiler, hizmet vermeye başlamadan önce Kurum tarafından düzenlenecek faaliyet belgesi için başvuruda bulunmakla yükümlüdür.
Faaliyet belgesi; erişim sağlayıcı faaliyet belgesi ve yer sağlayıcı faaliyet belgesi olmak üzere iki şekilde düzenlenir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından Yetkilendirme Yönetmeliği çerçevesinde yetkilendirilen işletmelerin ve yer sağlayıcılığı hizmetini ticari olarak yapmasa bile web sitelerini kendi sunucularında barındıran gerçek veya tüzel kişilerin yönetmelik gereğince yer sağlayıcılığı faaliyet belgesi almaları gerekmektedir.
Dolayısıyla, kendi web sitelerini kendilerinin barındırması durumunda da faaliyet belgesi alınması gerekmektedir. Bu tanıma uyduğu müddetçe, kendi web sitelerini kendilerinin barındırması durumunda; şirketler, İnternet kafeler, diğer cafe ve restorantlar, üniversiteler, otel ve kütüphaneler de belge almakla mükelleftir.
Burada şu konuyu vurgulamak yerinde olacaktır. Söz gelimi, bir otel, müşterilerine İnternet hizmeti sunduğu için İnternet toplu kullanım sağlayıcı, kendi adına açtığı www.xxx.com adlı İnternet adresinden yayın yapan sitesinin içeriğini karşıladığı için içerik sağlayıcı ve bu siteyi –kendine ait ya da kiralık- bir sunucuda barındırdığı için yer sağlayıcı olabilir. Bir İnternet kafe ticari amaçla İnternet toplu kullanım sağlayıcı olarak değerlendirilmekte olup, mülki amirlikten izin belgesi almakla yükümlüdür. Ancak bu İnternet kafenin aynı zamanda kendine ait İnternet sitesi varsa ve bu siteyi kendisi barındırıyorsa yer sağlayıcı faaliyet belgesi alması gerekmektedir.
[1] 5651 sayılı yasanın detayı için buraya bakabilirsiniz
[2] Katalog suç tanımı, kanunun devamlı değiştirilme zorluğuna karşı suç sınıfları için tanım yapılması anlamına geliyor. Şu anda bu kapsama giren 9 suç bulunuyor. Bunlar : a)5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan; 1) İntihara yönlendirme (madde 84), 2) Çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra), 3) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (madde 190), 4) Sağlık için tehlikeli madde temini (madde 194), 5) Müstehcenlik (madde 226), 6) Fuhuş (madde 227), 7) Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228), suçları. b) 25/7/1951 tarihli ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan, c) 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunda yer alan suçlardır. Kısaca; 5651 sayılı Yasada belirtilen 8 suç ve daha sonra ilave edilen yasadışı bahse ilişkin konularda erişimin engellenmesi kararı verilebilir.
[3] İlgili kanunda operasyonla ilgili yönetmelik sayısı 3’tür. Bunun dışında 2 organizasyon ve görevlendirme yönetmeliği ve 1 de değişiklik yayınlanmıştır. Daha çok bilgi için www.tib.gov.tr